Μενού Φίλτρα

 

 

1ος ΤΟΜΟΣ: ΑΠΟ ΤΗ ΡΩΜΑΪΚΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ ΣΤΑ ΕΥΡΩΠΑΙΪΚΑ ΚΡΑΤΗ (5ος-18ος ΑΙΩΝΑΣ)

Αν είναι δύσκολο να χρονολογηθεί η αφετηρία ενός κοινού ευρωπαϊκού κόσμου, οπωσδήποτε η καταρρέουσα Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία υπήρξε το χωνευτήρι του. Στις αρχές του Μεσαίωνα, η Ευρώπη γεννιέται ήδη διαιρεμένη ανάμεσα στην ανατολική αυτοκρατορία, που θα συνεχιστεί με το Βυζάντιο για μία χιλιετία, και στη δυτική, που καταλύεται από τις μεγάλες μεταναστεύσεις των λαών και δίνει τη θέση της σε πολυάριθμα βαρβαρικά κράτη με ρευστά σύνορα. H κατάτμηση θα παγιωθεί με την οριστική εγκατάσταση και την εδαφική συγκρότηση των λαών, απ' όπου θα προκύψουν μετά τον 14ο αιώνα τα νεωτερικά έθνη-κράτη. Τις απόπειρες ισχυρών ηγεμόνων (από τον Ιουστινιανό και τον Καρλομάγνο ώς τον Κάρολο Κουίντο) να αποκαταστήσουν τη χαμένη αυτοκρατορική ενότητα θα διαδεχθούν προσπάθειες ενοποίησης της ηπείρου υπό την κυριαρχία ενός έθνους (που αναλαμβάνουν ο Φίλιππος Β΄, ο Φερδινάνδος Β΄, ο Ναπολέων). Όμως τα ηγεμονικά αυτά εγχειρήματα προσκρούουν πάντα στις αντιστάσεις άλλων λαών και εθνών, που ευνοούν μια ευρωπαϊκή ισορροπία.
Παραδόξως ο κατακερματισμός δεν εμποδίζει την ανάδυση, ήδη από τον Μεσαίωνα, μιας ευρωπαϊκής ταυτότητας, θεμελιωμένης από τη μια στον ελληνορωμαϊκό πολιτισμό, που κληρονομεί στην Ευρώπη την ελληνική σκέψη, τα ρωμαϊκά κρατικά και νομοθετικά πρότυπα και το όραμα μιας οικουμενικής αυτοκρατορίας, από την άλλη στη χριστιανική θρησκεία, που εμφανίζεται μέσω της Εκκλησίας ως συνεκτικό στοιχείο των κοινωνιών. Την κοινή αυτή ταυτότητα πιστοποιεί μια σειρά εξελίξεων που αγνοούν τα σύνορα: βαρβαρικές εισβολές, συρρίκνωση και κατόπιν διεύρυνση των ανταλλαγών, εκτεταμένες εκχερσώσεις, χωροδεσποτική ζωάρκεια, μετάβαση από τη βιοτεχνία στη βιομηχανία, παποσύνη, ορθοδοξία και αιρέσεις, προτεσταντική μεταρρύθμιση και ρωμαιοκαθολική αντιμεταρρύθμιση, φιλοσοφικές κινήσεις του ουμανισμού και του διαφωτισμού, καλλιτεχνικά ρεύματα της Αναγέννησης, του μπαρόκ και του κλασικισμού, εδραίωση του επιστημονικού πνεύματος, ακτινοβολία των ιδεών της Γαλλικής Επανάστασης... Δίπλα στην Ευρώπη των κρατών διαμορφώνεται μια Ευρώπη των εμπόρων, των τραπεζιτών, των μοναχών, των καλλιτεχνών ή των λογίων που, στην αυγή πλέον του 19ου αιώνα, ανοίγει τις πόρτες του μέλλοντος.


ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ
ΠΡΟΛΟΓΟΣ
ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ
5ος-14ος ΑΙΩΝΑΣ
ΑΠΟ ΤΗ ΡΩΜΑΙΚΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ
ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ
14ος-15ος ΑΙΩΝΑΣ
Η ΚΡΙΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ
ΜΕΡΟΣ ΤΡΙΤΟ
1492-1660
Η ΕΛΕΥΣΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΠΟΧΗΣ
ΜΕΡΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟ
1660-1789
ΚΛΑΣΙΚΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟΣ ΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ
ΜΕΡΟΣ ΠΕΜΠΤΟ
1789-1815
Η ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΙΓΙΔΑ ΚΑΙ Η ΓΕΝΝΗΣΗ ΜΙΑΣ ΝΕΑΣ ΕΥΡΩΠΗΣ
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ
ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΕΤΑΦΡΑΣΤΗ
ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ


 

 

2ος ΤΟΜΟΣ: Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΚΑΙ Η ΕΥΡΩΠΗ ΤΩΝ ΕΘΝΩΝ 1815-1919

Σχεδιάζοντας την Ευρώπη της Παλινόρθωσης στο συνέδριο της Βιέννης, το 1815, οι νικητές του Ναπολέοντα πίστευαν ότι πραγματοποιούσαν ένα έργο διαρκείας. Όμως, επί έναν αιώνα, η Ευρώπη δεν παύει να κινείται και να μεταμορφώνεται, να συνενώνεται και να διασπάται σε όλα τα επίπεδα: από τον Μέτερνιχ, στον Ναπολέοντα Γ΄ και από τον Βίσμαρκ στον Κλεμανσώ, από την Ιερά Συμμαχία στην Τριπλή Συνεννόηση και στην Κοινωνία των Εθνών, από τη (μεσογειακή και βαλκανική) "Ευρώπη του κάρου" στη (δυτική και βόρεια) "Ευρώπη της ατμομηχανής" και της βιομηχανικής επανάστασης, από τις αυταρχικές μοναρχίες στα φιλελεύθερα, εθνικά, δημοκρατικά και σοσιαλιστικά κινήματα, από την παπική αυθεντία στη θετικιστική επιστήμη και την αμφισβήτησή της, από τον ρομαντισμό στο ρεαλισμό κι από τις εθνικές σχολές και τις λαϊκές παραδόσεις στις κοσμοπολίτικες πρωτοπορίες και τη μαζική κουλτούρα.
Ενώ οι εθνικιστικές βλέψεις ("κάθε έθνος, ένα κράτος") αντιπαρατίθενται στα ιμπεριαλιστικά σχέδια ενοποίησης της ηπείρου, η επιβεβαίωση των εθνικών ιδιαιτεροτήτων συμβαδίζει με τη συνειδητοποίηση διεθνικών συμφερόντων και δεσμών. Μέχρι πού φτάνει αυτή η συνειδητοποίηση; Όχι πολύ μακριά, αν αναλογιστεί κανείς την αναζωπύρωση των συγκρούσεων ανάμεσα στους ευρωπαϊκούς λαούς και το ξέσπασμα του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Από την άλλη μεριά, οι επίμονες προσπάθειες κάθε προέλευσης για μια "ευρωπαϊκή συμφωνία" δείχνουν ότι, διακριτικά, στη σκιά των εθνικών αξιώσεων, η ιδέα μιας οργανωμένης Ευρώπης δεν έπαψε ποτέ να αναπτύσσεται. 

 

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ: 1815-1848
Η ΑΝΑΔΥΣΗ ΜΙΑΣ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ
1. Η ΕΥΡΩΠΗ ΤΗΣ ΠΑΛΙΝΟΡΘΩΣΗΣ ΚΑΙ Η ΙΕΡΑ ΣΥΜΜΑΧΙΑ
2. 1830: ΠΡΩΤΕΣ ΝΙΚΕΣ ΤΟΥ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΥ
3. 1848: «Η ΑΝΟΙΞΗ ΤΩΝ ΛΑΩΝ»
4. Η ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ Η ΚΟΥΛΤΟΥΡΑ ΤΗΣ ΣΤΟ ΠΡΩΤΟ ΗΜΙΣΥ ΤΟΥ 19ου ΑΙΩΝΑ
ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ: 1845-1918
ΑΝΑΔΥΣΗ ΤΩΝ ΕΘΝΙΚΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ ΤΩΝ ΕΘΝΙΚΙΣΜΩΝ
5. Ο ΝΑΠΟΛΕΩΝ Γ’ ΚΑΙ Η ΕΥΡΩΠΗ ΤΩΝ ΕΘΝΩΝ
6. Η ΕΥΡΩΠΗ ΤΟΥ ΒΙΣΜΑΡΚ
7. ΟΙ ΕΥΡΩΠΑΙΚΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΣΤΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΗΜΙΣΥ ΤΟΥ 19ου ΑΙΩΝΑ
8. ΠΟΛΙΤΙΚΑ ΠΡΟΤΥΠΑ, ΘΡΗΣΚΕΙΕΣ ΚΑΙ ΚΟΥΛΤΟΥΡΕΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ ΣΤΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΗΜΙΣΥ ΤΟΥ 19ου ΑΙΩΝΑ
9. Η ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΩΝ ΕΘΝΙΚΙΣΜΩΝ ΚΑΙ Η ΠΟΡΕΙΑ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΠΟΛΕΜΟ
10. Ο «ΜΕΓΑΛΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ» ΚΑΙ Η ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΤΩΝ ΕΘΝΩΝ
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ
ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΕΤΑΦΡΑΣΤΗ
ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ
  3ος ΤΟΜΟΣ: ΔΙΑΣΠΑΣΗ ΚΑΙ ΑΝΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ 1919 ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ   Το τέλος του Α' Παγκοσμίου Πολέμου φαίνεται να σφραγίζει τη μοίρα της Ευρώπης καταλύοντας τις δεσποτικές αυτοκρατορίες. Στην πραγματικότητα, ο πόλεμος εισάγει τα σπέρματα της αποσταθεροποίησης. Κομμουνισμός και φασισμός αναπτύσσονται χάρη σε οικονομικές και πολιτικές κρίσεις που κλυδωνίζουν συθέμελα την Ευρώπη, διεκδικώντας και οι δυο τη διαδοχή των φθαρμένων φιλελεύθερων δημοκρατιών. Στα τέλη της δεκαετίας του '30 τίποτα, εκτός από έναν Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, δεν φαίνεται ικανό να σταματήσει την ενοποίηση της ηπείρου κάτω από τη "νέα τάξη" του ναζισμού, όπου η σύγχρονη τεχνική συνδυάζεται με την επιστροφή στη βαρβαρότητα.
Μετά το 1945, η σύγκρουση καπιταλισμού και σοσιαλισμού διασπά με τη σειρά της την Ευρώπη στους δύο συνασπισμούς που ηγεμονεύονται από τους πανίσχυρους νικητές του πολέμου, τις ΗΠΑ και την ΕΣΣΔ. Ο ψυχρός πόλεμος, με όλες τις διακυμάνσεις του, εμπλέκει σε μια διαρκή αναμέτρηση οικονομικά συστήματα, κοινωνικά προγράμματα, κοσμοθεωρίες και πολιτισμούς. Η δυτική Ευρώπη περνά από τη "χρυσή τριακονταετία" της ανοικοδόμησης, της ανάπτυξης και της ευημερίας -όπου παρεμβάλλεται ωστόσο η ριζική αμφισβήτηση του '68- στην ύφεση της δεκαετίας του '70, ενώ παράλληλα κάνει τα πρώτα βήματα ενοποίησης με τη σύσταση και τη σταδιακή διεύρυνση της ΕΟΚ. Η ανατολική Ευρώπη, που μετά την αποσταλινοποίηση ταλαντεύεται ανάμεσα στους "εθνικούς δρόμους προς το σοσιαλισμό" και το δόγμα της "περιορισμένης κυριαρχίας", θα χάσει τελικά τον οικονομικό πόλεμο με το φιλελευθερισμό και θα οδηγηθεί, μετά το '89, στην κατάρρευση των καθεστώτων της. Η συνακόλουθη αναβίωση των εθνικισμών, από τη μια μεριά, και η σύγκλιση που έχει επέλθει στον τρόπο ζωής και στις αξίες, από την άλλη, ξαναφέρνουν στο προσκήνιο το ζήτημα του πεπρωμένου μιας ηπείρου που μπορεί και πάλι να ελέγξει το μέλλον της.   Πρόλογος
Μέρος πρώτο
1919 - 1945
ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΡΩΤΟ ΣΤΟΝ ΔΕΥΤΕΡΟ ΠΟΛΕΜΟ
1. 1919 - 1921: Η Ευρώπη κλονίζεται
Η κατάρρευση του τσαρικού καθεστώτος
Από τις "Μέρες του Φλεβάρη" στην "Επανάσταση του Οχτώβρη"
Εμφύλιος πόλεμος και ξένη επέμβαση
Το επαναστατικό κύμα στην Ευρώπη
Η καταστολή
Οι πρώτες αμφισβητήσεις της διεθνούς νέας τάξης
2. Η ασταθής ισορροπία της δεκαετίας του 1920
Ο απολογισμός μιας αυτοκαταστροφικής αναμέτρησης
Το τέλος μιας ηγεμονίας
Κοινωνικές ανακατατάξεις
Ο απατηλός θρίαμβος της δημοκρατίας
Οι γαλλογερμανικές διενέξεις
Η περίοδος Μπριάν / Στρέζεμαν: εξομάλυνση και ευημερία
Τα λίκνα της αποσταθεροποίησης
Οι χαμένες ελπίδες: συλλογική ασφάλεια και ευρωπαϊκή ενοποίηση
3. Δημοκρατίες και δικτατορίες μπροστά στην κρίση
Η μεγάλη ύφεση
Αγώνας ενάντια στην κρίση και περιστολή του φιλελευθερισμού
Η έλευση του ναζισμού
Ο χιτλερικός ολοκληρωτισμός
Η εξέλιξη του φασιστικού καθεστώτος στην Ιταλία
Η μεταδοτικότητα του αυταρχικού προτύπου
Η δημοκρατία σε κατάσταση πολιορκίας
4. 1933 - 1945: Γένεση, ακμή και πτώση της χιτλερικής Ευρώπης
Οι πρώτες δυναμικές ενέργειες του Χίτλερ
Η Ευρώπη συνασπίζεται κατά της Γερμανίας
Οι κρίσεις του 1935 - 1936
Η χιτλερική προώθηση στην κεντρική Ευρώπη
Οι κρίσιμες αντιπαραθέσεις και το ξέσπασμα του πολέμου
1939 - 1941: η κατάκτηση της ηπειρωτικής Ευρώπης
Η Ευρώπη στα χέρια των Γερμανών
Η Ευρώπη ενάντια στον Χίτλερ
Η απελευθέρωση της κατεχόμενης Ευρώπης και η κατάρρευση του Άξονα
Χρόνια "τρελά" και χρόνια "θλιμμένα": Οι ευρωπαϊκές κουλτούρες στον Μεσοπόλεμο
Υλικές μεταβολές και αλλαγή του τρόπου ζωής
Τα "τρελά χρόνια": μυθολογία και πραγματικότητα
Η "κρίση του πνεύματος" και οι νέες αισθητικές τάσεις
Οι πρωτοπορίες
Κλασικοί και μοντέρνοι
"Στρατευμένοι" συγγραφείς και καλλιτέχνες
Ολοκληρωτικές κουλτούρες
Κοινωνικές πρακτικές και μαζική ψυχαγωγία
Μέρος δεύτερο
1945 - 1992
ΑΠΟ ΤΗ ΓΙΑΛΤΑ ΩΣ ΤΗΝ ΕΝΙΑΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΑΓΟΡΑ ΚΑΙ ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΝΟΠΟΙΗΣΗΣ
6. 1945 - 1956: Η Ευρώπη στον "ψυχρό πόλεμο"
Η διάσκεψη της Γιάλτας
Η ρημαγμένη Ευρώπη
Οι απαρχές του ψυχρού πολέμου
Ευρώπη "ατλαντική" ή Ευρώπη "ευρωπαϊκή";
Η Ευρώπη κομμένη στα δύο
1950 - 1954: σκλήρυνση των συνασπισμών και ευρωπαϊκές αβεβαιότητες
Οι απαρχές του "ξεπαγώματος"
7. Η δυτική Ευρώπη στο στάδιο της ανάπτυξης (από τη δεκαετία του 1950 ως τα μέσα της δεκαετίας του 1970)
Ανοικοδόμηση και οικονομική ανάπτυξη
Το διεθνές περιβάλλον: προς την "εξομάλυνση"
Ίδρυση και πρώτες επιτυχίες της ΕΟΚ
Η Ευρώπη του στρατηγού Ντε Γκωλ
Από την Ευρώπη των Έξι στην Ευρώπη των Εννέα
Η "ανατολική πολιτική" του καγκελαρίου Βίλλι Μπραντ
Το 1968 και οι επιπτώσεις του στη δυτική Ευρώπη
8. Η ανατολική Ευρώπη (από τις αρχές της δεκαετίας του 1950 ως τα μέσα της δεκαετίας του 1970)
1953 - 1956: οι μεταμορφώσεις της αποσταλινοποίησης
Ο πολωνικός Οκτώβρης και η ουγγρική τραγωδία
Από τον "εθνικό κομμουνισμό" στην "περιορισμένη κυριαρχία"
Η "ομαλοποίηση"
9. 1973 - 1992: Από την Ευρώπη των συνασπισμών στην Ευρώπη των ελευθεριών
Η δυτική Ευρώπη και η παγκόσμια κρίση
Η αμφίβολη ομοφωνία
Επιστροφή στον ψυχρό πόλεμο
Η ευρωτρομοκρατία
ΕΟΚ: από τους Εννέα στους Δώδεκα
Ανατολική Ευρώπη: οι ύστατες αναλαμπές του ολοκληρωτισμού Διεθνής εξομάλυνση και κατάρρευση του κομμουνισμού
10. Ο ευρωπαϊκός πολιτισμός μετά τα μέσα του 20ού αιώνα
Δημογραφική ανάκαμψη και δημογραφική ύφεση
Οι κοινωνικές μεταβολές της "χρυσής τριακονταετίας"
Καθημερινή ζωή και κοινωνικές πρακτικές
Η ομοιομορφία και τα όριά της
Κοινωνίες σε κρίση
Μαζική κουλτούρα ή κουλτούρα για τις μάζες;
Οι κύριες τάσεις της πνευματικής και καλλιτεχνικής παραγωγής
Ανανέωση και δυστοκία στις πρακτικές της μαζικής κουλτούρας
Συμπεράσματα
Σημειώσεις του μεταφραστή
Ευρετήριο    

 

 

Φωτογραφίεςμεγάλες μικρές
Πρόσφατα Βιβλία κατηγορίας: Παγκόσμια Ιστορία
X